Badania mające łączyć wiedzę psychologiczną z torturami, po raz pierwszy zastosowano w Związku Radzieckim. Efekty świat poznał w roku 1937 podczas procesu towarzyszy Władimira Ilicza Lenina (1870–1924) [1] – Grigorija [Radomyskiego] Zinowiewa (1883–1936) [2]; Lwa [Rozenfelda] Kamieniewa (1884–1936) [3]; Nikołaja Bucharina (1888–1938) [4]. Oskarżeni o spiskowanie, terroryzm i akty sabotażu, wszyscy potulnie przyznali się do stawianych im zarzutów.
Autorem rumuńskiego programu „reedukacji” przez tortury był Boris Grünberg (1915–1992), pochodzący z Rosji Żyd i agent NKWD, który przybrawszy imię Alexandru Nicolschi, stanął na czele tajnej policji Securitate.
Eksperyment trwał ponad dwa lata – od grudnia 1949 do stycznia 1952 r. W tym czasie zamordowano od tysiąca do pięciu tysięcy osób; wiele zgonów nie zostało nawet wpisanych do akt, część dokumentów także zniknęła. Metody z więzienia Pitesşti, choć w łagodniejszej formie, stosowano również w innych zakładach karnych. Jeszcze w latach 60. zdarzało się, że więźniowie byli torturowani metodami Nicolschiego. To, co działo się w Pitesşti, jest największym aktem bestialstwa w historii Rumunii. Francuski historyk François Furet, uznaje to za „jeden z najstraszniejszych procederów dehumanizacji jakie zna nasza epoka”.
– „Myślę, że takich metod jakie stosowano w Pitesşti, nie ma nawet w piekle. Są rzeczy, których ludzki umysł nie jest w stanie sobie wyobrazić”. – wspomina były więzień Constantin Barbu [5] w książce „Memorialul Durerii” [„Pomnik cierpienia”] (2007) autorstwa Lucii Hossu-Longin.
Arsenał tortur był nieograniczony, tak jak wyobraźnia katów: umieszczanie na plecach kilkudziesięciokilogramowych ciężarów przez wiele godzin; zmuszanie do picia moczu i połykania kału innych skazańców; podtapianie w sedesie; łamanie palców; wyrywanie włosów i paznokci. Jeden z osadzonych, pisarz Costin Merişca, tak oto zeznaje w książce pt. „Tragedia Pitesşti” (2017):
– „Musiałeś szarpać genitalia innych więźniów, inaczej ktoś inny wsadziłby ci penisa do ust. Jeśli zwieracze nie wytrzymywały podczas bicia, musiałeś jeść własne odchody […]. Kiedy błagałeś o wodę, strażnicy sikali albo pluli ci do ust”.
Kaci, którzy zostali zwerbowani spośród więźniów politycznych, byli kiedyś członkami Żelaznej Gwardii [6]. Głównym wykonawcą tortur został niedoszły prawnik Eugen Țurcanu (1925–1954). Wkradł się on w łaski dyrektora więzienia Pitesşti i wraz z grupą innych oprawców założył Organizację Skazańców o Komunistycznych Poglądach, której członkowie robili wszystko, ażeby tylko przypodobać się nowej władzy.
W książce Dumitru Bordeianu zatytułowanej „Maărturisiri din mlastina disperăarii” [„Świadectwa z bagna rozpaczy”] (2014) [7], jeden z więźniów kreśli portret Țurcanu:
– „Był wyjątkowo przystojnym mężczyzną […], jego proporcjonalne ciało wydawało się być atletycznie zbudowane. Gdy bił pięścią albo policzkował, padałeś na ziemię. Kiedy coś go rozwścieczyło, niszczył wszystko na swojej drodze jak dziki morderca. Co więcej, odznaczał się także nieprzeciętną inteligencją i miał nadzwyczajną pamięć. Był jednak tak opętany, że nie wiedziałeś co o nim myśleć”.
Țurcanu szczególnie upodobał sobie torturowanie wierzących studentów. Virgil Ierunca (1920–2006) [8],autor książki „Fenomen Pitesşti” (1990), pisze następująco:
– „Każdego ranka czekał ich »chrzest«; zanurzano im głowy w wiadrze z uryną i kałem, podczas gdy pozostali więźniowie recytowali słowa formuły chrzcielnej. Trwało to dopóki zawartość wiadra nie zaczynała bulgotać. Kiedy maltretowany człowiek znajdował się na granicy utonięcia, wyciągano go aby dać mu chwilę odpoczynku na zaczerpnięcie oddechu, a potem znowu podtapiano”.
Duchowni musieli odprawiać modły nad odchodami, a potem brać je do ust jak hostię. Historyk Ion Balan przedstawia długą listę upokorzeń jakich doświadczyli ludzie o najżarliwszej wierze:
– „Zmuszano ich do całowania nagich pośladków innych więźniów i nazywania ich świętą ikoną. Najświętszą Dziewicę mieli nazywać »wielką dziwką«, a Jezusa »wielkim ukrzyżowanym idiotą«”.
Każdy z więźniów musiał zanegować swoją przeszłość; nowe życiorysy powtarzali bez końca przez wiele dni, aż uwierzyli, że wszystko co mówią jest prawdą. Jeśli wiadomo było, że ofiara kocha rodziców, Țurcanu prowokował ją mówiąc:
– „Powiedz no, jak to było w łóżku z matką”.
Albo:
– „Opowiedz jak przyłapałeś tatusia, kiedy gwałcił twoją siostrę”.
To, co do tej pory było dla więźnia najświętsze, jak religia czy rodzina, miało kojarzyć się z czymś najbardziej odrażającym.
Ci, którzy przeszli „reedukację”, musieli dołączyć do grona katów. Wcześniejsze ofiary zamieniały się w bezwzględnych sadystów. Jeśli ktokolwiek zawahał się i okazał litość, wracał do etapu „zrywania maski”.
Jedynym ratunkiem stawała się ucieczka w szaleństwo albo samobójstwo. Strażnicy jednak pilnowali, żeby śmierć nie przyniosła nikomu ulgi. Jeden z katów, Mişsu Dulbergher zwykł mawiać:
– „Nawet jeżeli uda wam się ujść z życiem i wyjść z więzienia, i tak będziecie trupami”.
W Pitesşti łamali się niemal wszyscy, ci zaś, którzy zbyt długo stawiali opór, byli mordowani.
Przypisy:
[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Lenin
[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Grigory_Zinoviev
[3] https://en.wikipedia.org/wiki/Lev_Kamenev
[4] https://en.wikipedia.org/wiki/Nikolai_Bukharin
[5]
http://www.sfatulbatranilor.ro/threads/28359-Prof-Constantin-Barbu-filozof
https://www.ziaristionline.ro/2013/01/28/constantin-barbu-prezinta-memorialul-eminescu/
[6] https://de.wikipedia.org/wiki/Eiserne_Garde
[7]
https://www.librarie.net/p/79383/marturisiri-din-mlastina-disperarii
https://youtu.be/Xe32yQ2p-H8
https://cdn4.libris.ro/userdocspdf/1036/Marturisiri%20din%20mlastina%20disperarii%20ed.2%20-%20Dumitru%20Bordeianu.pdf
[8] https://fr.wikipedia.org/wiki/Virgil_Ierunca
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Securitate
https://en.wikipedia.org/wiki/Securitate
https://de.wikipedia.org/wiki/Securitate
https://fr.wikipedia.org/wiki/Securitate
https://ro.wikipedia.org/wiki/Departamentul_Securit%C4%83%C8%9Bii_Statului
https://www.tvp.info/33331779/rzezby-ofiar-securitate-w-bylym-wiezieniu
http://www.polska1918-89.pl/pdf/pamiec-bolu,5426.pdf
https://www.bbc.com/news/magazine-26838177
https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/rumunia-rzezby-w-b-komunistycznym-wiezieniu-pitesti-upamietniaja-jego-ofiary
https://ciekawostkihistoryczne.pl/2016/08/23/najwieksze-zbrodnie-nicolae-ceausescu/
https://www.msn.com/pl-pl/wiadomosci/historia/reedukacja-przez-tortury/ar-AAryzr6
Brian Cat 